Google Map Here
Trang chủ / Tư vấn mộ đá / Tên gọi các cấu kiện nhà gỗ của Nhà thờ họ/tổ, quy cách kiến trúc cổ Việt Nam

Tên gọi các cấu kiện nhà gỗ của Nhà thờ họ/tổ, quy cách kiến trúc cổ Việt Nam

Hiện nay, trên internet rất ít các bài viết nào nói về tên gọi các cấu kiện nhà gỗ trong kiến trúc cổ việt nam và có chăng cũng chỉ là một vài bài với tên gọi đơn giản từ rất lâu và không đủ chi tiết. Vì vậy, hôm nay ĐÁ MỸ NGHỆ ANH QUÂN – Đơn vị tư vấn, thi công, xây dựng Lăng Mộ đá, Mộ đá, Cột đá Nhà thờ họ, Nhà gỗ cổ truyền,… Số 1 tại Việt Nam giới thiệu bài viết để chia sẻ cùng tất cả các độc giả và quý khách, tất nhiên kiến thức về quy cách nhà cổ có rất nhiều và nếu bài viết còn thiếu sót gì thì rất mong độc có thể bình luận ở cuối bài viết để bổ sung.

Kích thước Mộ đá chôn cất 1 lần (an táng 1 lần) chuẩn phong thủy
Kích thước Mộ đá chôn cất 1 lần (an táng 1 lần) chuẩn phong thủy

Các lối nhà cổ truyền Việt Nam

Trước hết chúng ta sẽ phải chia ra xem cấu tạo của một nhà bao gồm những loại nào và mình sẽ tạm thời phân loại ra như sau.

  • Nhà kẻ truyền
  • Nhà thuận
  • Nhà rường
  • Nhà quang đèn

[2021+] Mẫu Lăng mộ đá, Mộ đá đẹp Anh Quân Ninh Bình

Các kiểu kiến trúc trong nhà cổ truyền Việt Nam

Trước tiên chúng ta hãy cùng tìm hiểu một chút về kiến trúc của nhà cổ Việt Nam trước để nếu các bạn có thiết kế thì cũng có tài liệu tham khảo thêm. Phần kiến trúc của nhà cổ này được đóng góp bởi Duy – Kiến trúc sư chuyên thiết kế về kiến trúc chùa chiền, kiến trúc tâm linh

  • 1: Nhà hình chữ nhất: Bao gồm nhà bít đốc nhà 2 mái hoặc 4 mái, cũng có thể bao gồm 1 tầng mái hoặc 2 tầng mái. Đây là kiểu nhà mà chúng ta thường thấy chỉ có nhà 3 gian đứng độc lập, nếu có nhà phụ sẽ không tính trong kiến trúc cổ.
  • 2. Nhà hình chữ Đinh: Cũng giống như trên nhưng có thêm phần hậu cung phía sau để đặt gian thờ chính, nhiều nơi gọi là nhà có chuôi vồ (Hưng Yên). Về kiến trúc cũng là kiểu bít đốc 2 mái hoặc 4 mái và 1 tầng mái hay 2 tầng mái. Hậu cung có thể bít đốc 2 mái hoặc 3 mái.
  • 3. Nhà hình chữ Nhị – Nhà tiền tế hậu cung: Dạng nhà này có thể có 2 nhà chữ nhất hoặc phía trước 2 mái phía sau 4 mái. Nhà phía sau cũng có thể là nhà chữ đinh. Mục đích của kiểu nhà hình chữ Nhị là gian trước để làm gian sắp lễ và gian sau sẽ là gian thờ cúng.
  • Đối với nhà hình chữ nhị có thể làm thành 2 kiểu như nhà trước và sau có khoảng trống hoặc có mái nối giữa 2 nhà thì gọi là nhà ống muống.

Đặt cột đá, chiếu đá Hoa SEN cho Nhà thờ họ gia đình Bác Phẩm tại Hải Hậu, Nam Định

Đây là quy mô về công trình nhà thờ họ, từ đường họ có thể áp dụng quy mô như 3 kiểu dáng nhà như trên. Còn đối với các quy mô công trình lớn như công trình nhà nước thì sẽ còn có khá nhiều hình thức khác nhau như chữ công và chữ Quốc:

Quy mô Chùa hình chữ công và Chùa hình chữ Quốc
Quy mô Chùa hình chữ công và Chùa hình chữ Quốc

Các hình thức nhà cổ truyền, truyền thống Việt Nam

Theo truyền thống của người việt thì số gian của nhà được làm theo các số lẻ, cụ thể như sau:

  • Phương đình: Bao gồm 1 gian chính giữa và bốn xung quanh hệ cột quân đẳng hướng.
  • Nhà 3 gian truyền thống
  • Nhà 5 gian hay còn gọi 3 gian 2 trái
  • Nhà 7 gian hay còn gọi là 5 gian 2 trái
  • Nhà 9 gian hay còn gọi là 7 gian 2 trái
Cột đá đồng trụ, Bậc thềm đá, Chiếu đá, Rồng đá cho Nhà thờ họ Bác Phẩm.
Cột đá đồng trụ, Bậc thềm đá, Chiếu đá, Rồng đá cho Nhà thờ họ Bác Phẩm.

Quy cách cấu kiện nhà gỗ cổ truyền Việt Nam

Tuy rằng không thể minh họa hết được tất cả các loại, các kiểu nhưng chúng tôi cũng sẽ đưa ra hình ảnh minh họa để các bạn có thể tham khảo hết được tất cả các chi tiết trong 1 căn nhà gỗ nhé.

Vì thượng rường hạ kẻ
Vì thượng rường hạ kẻ của Nhà gỗ cổ truyền Việt Nam 
Thi công, xây dựng các hạng mục Đá mỹ nghệ cho Nhà thờ họ/Từ đường.
Thi công, xây dựng các hạng mục Đá mỹ nghệ cho Nhà thờ họ/Từ đường.

Đây là một trong các loại vì mà phần trên câu đầu được chồng rường và ở dưới sử dụng là các thanh kẻ ngồi. Tên gọi của các cấu kiện các bạn có thể đọc trên bản vẽ và tôi sẽ chú thích ngay bên dưới đây.

Cột: Trong nhà gỗ có 3 loại cột đó chính là cột cái, cột quân và cột hiên.

  • Cột cái: Được xác định là cột chính của nhà và các cột quân sẽ có kích thước phụ thuộc vào cột cái. Số lượng cột cái tùy thuộc vào quy mô công trình và thường là chỉ có 1 hàng cột cái và nhiều là 2 hàng.
  • Cột quân: (cột con) Các cột có kích thước nhỏ hơn cột cái và được liên kết với cột cái bằng các xà nách, quá giang.
  • Cột hiên: Là loại cột có chiều cao thấp nhất và đặt bên ngoài hiên phía trước của tam cấp để đỡ phần mái đua phía trước hiên.
Mau Cot da dong tru cao cap cho Nha tho ho
Mẫu Cột đá đồng trụ cao cấp đá xanh rêu cho Nhà thờ họ/Nhà gỗ cổ truyền, Đình, Chùa, Bảo điện, Từ đường.

Các loại xà: Xà chính là các thanh giằng theo chiều ngang hoặc chiều dọc của nhà có nhiệm vụ chính là liên kết các cột với nhau để tạo nên một khung cứng.

  • Xà thượng: Xà nằm gần trên đỉnh của cột cái liên kết các cột cái với nhau
  • Xà hạ: Có vị trí nằm dưới xà thượng phía trên quá giang để liên kết đối với các cột cái.
  • Xà cái: Trong một vài công trình thì phần xà hạ được làm là xà cái với kích thước to hơn tất cả các xà khác và nằm trên quá giang liên kết các cột cái.
  • Xà trung: Xà trung được sử dụng trong trường hợp không dùng xà hạ và xà thượng và được đặt giữa xà thượng và xà hạ. Xà trung cũng có nhiệm vụ liên kết các cột cái và nằm giữa câu đầu và quá giang.
  • Xà nách: Liên kết cột cái với cột quân trong khung nhà.
  • Xà tử thượng: Xà tử hạ là xà liên kết các cột quân và nằm ở phía trên đầu của cột quân
  • Xà tử hạ: Được liên kết giữa các cột quân và có vị trí nằm dưới xà tử hạ.
  • Xà hiên: Liên kết trên đầu các cột hiên
  • Xà ngưỡng: Xà ngưỡng liên kết dưới chân các cột quân và được đặt dưới cửa, đối với xà ngưỡng cửa dùng để đỡ khuôn cửa đi vào.
Lắp đặt Cột đá đồng trụ đẹp, cao cấp đá xanh rêu cho Nhà thờ họ, Từ đường, Bảo điện, Đình, Chùa.
Lắp đặt Cột đá đồng trụ đẹp, cao cấp đá xanh rêu cho Nhà thờ họ, Từ đường, Bảo điện, Đình, Chùa.

Kẻ hiên và bẩy: Có khá nhiều bạn nhầm lẫn trong việc phân biệt giữa kẻ và bẩy nên chúng tôi sẽ đưa ra khái niệm để các bạn có thể phân biệt được luôn nhé. Sự khác biệt giữa bẩy và kẻ là kẻ có cột đỡ ở đầu và bẩy thì không có mà thôi.

  • Kẻ hiên: Được liên kết từ cột quân tới cột hiên đỡ một phần mái đua ra và tựa trên một phần đầu của cột hiên,
  • Bẩy: Là một phần dầm đua ra để đỡ cho phần mái đua ra phía sau nhà hoặc 2 bên nhà và không có cột đỡ một đầu. Đối với các công trình đình làng chùa với 3 mặt hiên thoáng không có cột hiên nên được gọi là bẩy hiên.
  • Kẻ ngồi: Kẻ ngồi được liên kết giữa các cột cái và cột quân trong khung và nằm phía trên quá giang.

Hoành và xà thế hoành: Có tác dụng giống như xà và truyền tải toàn bộ trọng lượng của mái xuống các vì

  • Hoành: cũng là một trong các xà nằm cách đều, dàn trải theo mái để đỡ rui mái và được kê lên vì.
  • Xà thế hoành: Có tác dụng giống các thanh xà và được thay thế vị trí của hoành. Vị trí của xà thế hoành thường nằm trên đỉnh của cột cái, cột quân.
Thiết kế Lăng mộ đá, Mộ đá và Báo giá Lăng mộ đá Ninh Bình năm 2021
Thiết kế Lăng mộ đá, Mộ đá và Báo giá Lăng mộ đá Ninh Bình năm 2021

[100+] Mẫu Lăng mộ đá đẹp 2021, Báo giá Lăng mộ đá 2021 [Mới nhất]

Rui: Rui có kích thước khá mỏng với độ dày 10mm và chiều rộng 100mm và chiều dài theo mái trước và mái sau, vị trí rui nằm đè lên các thanh hoành và có khoảng cách thông thường là 100mm hoặc theo kích thước của ngói màn. Trong một vài trường hợp thường có thể sử dụng rui chồng tức có một phần rui đục chữ thọ thay thế cho phần ngói màn.

: Mè là các thanh gỗ có độ dày mỏng 10mm và bản rộng tùy thuộc được đặt song song với các thanh hoành, đè trên rui có tác dụng liên kết và giữ rui. Thường thì vị trí đặt các thanh mè sẽ được giấu ở các thanh hoành để khi nhìn từ trong nhà sẽ không bị lộ các thanh mè.  Khoảng cách các thanh mè không giống các thanh hoành mà nằm thưa hơn rất nhiều.

Ngói màn: Ngói màn được sử dụng trong nhà thờ họ thường là ngói màn chữ thọ với kích thước 150x190mm và được đặt trên các lớp rui, xen kẽ giữa các thanh rui để lộ phần chữ thọ. Và các viên ngói màn sẽ được hãm bởi các thanh mè.

Ngói nhà cổ: Đối với nhà cổ có rất nhiều loại ngói trong đó để lợp mái sẽ có ngói mũi, ngói lưu ly, ngói âm dương.

Các loại ngói nhà cổ
Các loại ngói nhà gỗ cổ truyền (Nhà cổ)
  • Ngói mũi: Ngói mũi có khá nhiều loại là ngói mũi ta hoặc ngói mũi hài, ngói vẩy rồng và thường được sử dụng trong các công trình đền chùa, dân gian và chủ yếu vẫn là các tỉnh miền bắc.
  • Ngói lưu ly: Ngói lưu ly thường được sử dụng để lợp ngói trong các đình chùa và chúng ta sẽ bắt gặp nhiều nhất là các tỉnh miền nam.
  • Ngói âm dương: Cũng giống như ngói lưu ly và ngói âm dương này được phân phối chủ yếu vẫn là tại Bát Tràng. Các lợp chủ yếu vẫn là viên úp viên ngửa.

Cái nóc: Hay còn được gọi là thượng lương là phần đỡ bờ nóc và giao giữa 2 phần mái trước và mái sau. Cái nóc chạy dọc theo nhà và có kích thước khá to để đỡ được các phần giao giữa hai mái. Tại cái nóc sẽ được đục chạm trang trí và chủ yếu vẫn là ghi ngày tháng năm làm nhà.

Đấu vòi: Có vị trí nằm dưới cái nóc và trên con lợn (rường bụng lợn)

Dép thượng lương: Có tác dụng để kê hay chèn giữa vì và cái nóc, trong một vài trường hợp khi lên khung nhà không khớp thì có thể sử dụng dép để kê cho khít.

Dép hoành: Tương tự như dép thượng lương để kê giữa các thanh hoành với ván dong, rường…

Con lợn: Hay được gọi là rường bụng lợn là con rường nằm trên cùng và trên đầu của cột trốn và có nhiệm vũ đỡ cái nóc.

Ván lá đề: Được giới hạn giữa rường bụng lợn, 2 cột trốn và câu đầu. Ván lá đề thường được trang trí bằng các hoa văn hay chữ Thọ, chữ Phúc… Ván lá đề thường chỉ có trong các kiểu vì như kẻ truyền, chồng rường, quang đèn.

Bức thuận nhà gỗ cổ truyền
Bức thuận nhà gỗ cổ truyền

Đây là phần bức thuận nhà gỗ mà tôi muốn chia sẻ tới các bạn, đối với bức thuận này còn nhiều chi tiết tôi không biết nếu các bạn biết có thể đóng góp cho mình nhé. Phần bản vẽ hơi đơn giản nên mong các bạn thông cảm.

Đây là một trong các vì điển hình của nhà rường với kết cấu chủ yếu vẫn là các thanh rường, rường cụt xếp chồng lên nhau

Con rường, chồng rường: Là các đoạn gối mái được xếp đè lên nhau và càng lên cao càng thu nhỏ theo chiều dốc của mái có nhiệm vụ đỡ mái và thượng lương.

Rường cụt: Có vị trí nằm ở vì nách nằm giữa cột cái và cột quân, trên xà nách đỡ hoành và thu dần theo độ dốc mái.

Trụ  trốn: Nằm dưới rường bụng lợn, đỡ con lợn và nằm trên câu đầu, phía dưới trụ trốn thường được đỡ hay trang trí bằng đấu. Trụ trốn còn nằm ở vì nách. Phần thân của trụ trốn thường được đục trạm chữ thọ, chữ phúc.

Cột trốn: Cột trốn là phần trên cùng của cột cái và  nằm trên quá giang, không có phần thân và phần đế. Dưới cột trôn có thể là đấu cơm, đấu rế, đấu bát.

Tàu mái: là phần nằm trên đầu kẻ, đầu bẩy để đỡ phần rui đua ra của mái, tàu mái chạy dọc theo mặt trước hoặc 2 mặt bên của nhà. Phia trên tàu mái là phần lá mái

Lá mái: Nằm trên tàu mái đỡ phần rui đua ra đỡ ngói

Then tàu: Liên kết giữa tàu mái với xà hiên để giữ phần tàu mái không bị trôi.

Ván dong (ván rong): Nằm kê giữa kẻ và hoành, mục đích của ván dong chính là truyền lực từ các thanh hoành tới vì. Ở ván dong thường được đục trạm trang trí các hoa văn như tứ linh đối với chùa hoặc được cách điệu đối với nhà ở bình thường. Tại các tỉnh miền nam thì được trang trí bằng các loại hoa hoặc loại quả.

Đầu dư: phần thừa ra của kẻ hoặc bẩy, kẻ ngồi liên kết vào cột quân hoặc cột cái và để giữ các thanh kẻ, thanh bẩy. Ngoài ra còn một vài tên gọi khác như dái kẻ, dái bẩy

Con triện: Con triện thường được trang trí tại 2 cánh phong hoặc trên đỉnh nóc

Bờ nóc: Là phần trên cùng của mái được xây gạch và đắp xi măng và phía trên bờ nóc được đặt và trang trí các con vật trong tứ linh đối với chùa hoặc con kìm, cá sấu… đối với nhà ở.

Gạch hoa tranh: Gạch hoa tranh được sản xuất tại các lò gốm hoặc viglacera và được đặt tại bờ nóc.

Chi tiết vì nhà rường
Chi tiết vì nhà rường

Thiết kế 1 mặt cắt của 1 bộ vì của nhà thờ họ 2 tầng 8 mái hay còn gọi là nhà cổ diêm. Trong phần mặt cắt này có thêm khá nhiều chi tiết. Nếu nói về kiến thức nhà cổ thì mỗi nơi có một tên gọi khác nhau.

Mau Cot da Tu quy - Cot da dep Da Xanh ngoc
Mau Cot da Tu quy – Cot da dep Da Xanh ngoc
Mau Chan cot da cao cap nguyen khoi - Chan da ke cot go
Mau Chan cot da cao cap nguyen khoi – Chan da ke cot go
Mau Cot da cho Lau dai - Biet thu - Khach san
Mau Cot da cho Lau dai – Biet thu – Khach san
Mẫu Cột đá Lâu đài, Biệt thự - Cột đá tròn nguyên khối đá xanh ngọc.
Mẫu Cột đá Lâu đài, Biệt thự – Cột đá tròn nguyên khối đá xanh ngọc.

Tổng hợp 50 Mẫu Cột đá đẹp, Cột đá nhà thờ họ ĐẸP của Nghệ nhân trẻ Anh Quân

Mẫu Cột đá cao cấp - Mẫu Cột đá xanh ngọc Tứ quý Tùng Trúc Cúc Mai
Mẫu Cột đá cao cấp – Mẫu Cột đá xanh ngọc Tứ quý Tùng Trúc Cúc Mai
Chân Cột đá, Tảng cột đá xanh ngọc cao cấp kê cột gỗ Nhà thờ họ, Từ đường, Đình, Chùa, Nhà gỗ cổ truyền.
Chân Cột đá, Tảng cột đá xanh ngọc cao cấp kê cột gỗ Nhà thờ họ, Từ đường, Đình, Chùa, Nhà gỗ cổ truyền.

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *

Top
Mộ đá, lăng mộ đá Ninh Bình
Zalo Lang Mộ đá, lăng mộ đá Ninh Bình
error: Bản quyền thuộc Đá mỹ nghệ Anh Quân!!!